2001 yılının sonlarında video oyunu endüstrüsü, kolaylıkla başarısız olabilecek iddialı bir konsol tarafından sarsıldı: Xbox. Konsol, Atari Jaguar'dan bu yana ABD yapımı ilk büyük sistem olarak piyasaya çıktığında bahis yüksekti. Nintendo'ya karşı Xbox'un kendini ayırt etmesi gerekiyordu ve geniş aksiyonlu oyun yelpazesi tam olarak bunu başardı. Orijinal Xbox'un ömrü boyunca yüzlerce oyun kütüphanesine katıldı, ancak hepsi eşit seviyede durmuyordu. Konsol için yayınlanan birçok oyun, endüstrinin bütününü devrimleştirmeye gitti.

2005 yılında Xbox, çoğu oyuncu tarafından Nintendo ile ilişkilendirilen bir video oyunu türünü yeniden tanımlamaya yardımcı oldu. Mario platformer oyunlarının Kralı olabilir, ancak Microsoft, Psychonauts'un yayınlanmasıyla tahta meydan okudu. Bu mantıksız oyun, seviye tasarımları tamamen beklenmedik olan yaratıcılığın bir incelemesidir. Olgun mizahından temiz anlatısına kadar, Psychonauts Xbox fanlarına birinci sınıf bir platformer verdi ve mirası bugüne kadar dokunulmamış kaldı. Günümüzde Psychonauts nostalojisi zirvedeyken, oyunun sadece bir devam filmi alması gerçekten bir mucizeldir.

BioWare günümüzde Star Wars: Knights of the Old Republic ve Mass Effect gibi dokunulmaz RPG'leriyle tanınır. Geliştirici, kalite söz konusu olduğunda kanıtlanacak bir şeye sahip değildir ve BioWare'in unutulmuş başlıkları bunu açıkça ortaya koymaktadır. 2005 yılında geliştirici, orijinal Xbox üzerinde Jade Empire'ı hayata geçirdi ve fantastik RPG, kuşağının en iyi başlıklarından biridir. Çin mitolojisi ve dövüş filmleri tarafından ilham alan Jade Empire, geniş bir anlatıyı zorlayıcı yakın dövüş mücadelesiyle birleştirir. BioWare'in yoğun dünya inşası Jade Empire'ı bir şaheser yapar ve ünlü olay örgüsü twist'i, türün en şok edici olay gerilimi arasında kalır.

Microsoft, Grand Theft Auto heyecanına yabancı değildir. Yıllar içinde Xbox ailesi, serinin en ünlü girişlerini barındırdı, ancak hepsi konsol kuşağının ilk yıllarında başladı. 2004 yılında Grand Theft Auto, beşinci ana oyunuyla pop kültüründe yerini sağlamlaştırdı ve San Andreas Xbox hayranları için bir dayanak haline geldi. Diğer konsollar üzerinde kullanılabilir olsa da, Xbox Grand Theft Auto: San Andreas'ı teknik performansı ve özel özellikleriyle yeni seviyelere taşıdı. Oyunun geniş açık dünyası Xbox'ta keşfetmek için bir heyecandı ve elinde sulu bir hikaye ile GTA girişi başından itibaren başarıya yazgılıydı.

The Elder Scrolls III: Morrowind'in Xbox üzerinde piyasaya sürüldüğü 2000'li yılların başında, video oyunu türleri platformlara ilk seçimi yaptıklarında meydana gelen bir değişim başladı. Bethesda Softworks tarafından geliştirilen Morrowind, piyasaya çıktığında hiçbir konsol RPG'sine benzememişti çünkü oyunculara tam özgürlük vermişti. Karakter özelleştirmesi ve devasa keşfedilebilir bir dünya ile tamamlanan The Elder Scrolls III, etkileyici debüsüyle RPG türünü sonsuza dek yeniden tanımladı ve bu devrim, sonraki kuşak oyunlar için standart belirlemişti.

2004 yılında Xbox, oyun endüstrisine son derece etkileyici yapımlar sunmaya devam etti. Tom Clancy's Splinter Cell: Chaos Theory oyunluğu yeniden tanımladı ve ses ölçer gibi yeni özelliklerle gizlilik türünü devrimleştirdi. Sadece oyun zamanı için teknolojik bir harika değildi, aynı zamanda güzel görünümlü ve oynanması keyifli bir deneyim sundu ve 2005 yılında yayınlanan oyun, oyuncuları her yönden heyecanlandırarak Xbox tarihinin en iyi oyunlarından biri haline geldi.

2004 yılında Xbox'un piyasaya ç